Công nghệ đang khống chế tâm lý chúng ta như thế nào? (P2) - Eraweb — Tự tạo website hoàn toàn miễn phí
Eraweb — Tự tạo website hoàn toàn miễn phí
Blog
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit. Ratione, eveniet, sequi saepe accusantium eaque illum incidunt et repudiandae esse pariatur possimus enim unde quisquam quae voluptatibus commodi sunt earum neque!
Công nghệ đang khống chế tâm lý chúng ta như thế nào? (P2)
17-11-2017 | 21:46:50

Cách công nghệ không chế tâm lý chúng ta giống như ảo thuật. Họ lợi dụng sơ hở trong tâm lý (một cách hữu ý và vô ý) trong cuộc đua nhằm thu hút sự chú ý của bạn.

Ngoài việc “kiểm soát menu” hay “sợ mất thông tin quan trọng” thì “nhu cầu được công nhận từ xã hội” và “tâm lý có đi có lại” cũng là những sơ hở mà công nghệ lợi dụng để khống chế tâm lý chúng ta.

3. Sự công nhận từ xã hội

Đa số mọi người đều có xu hướng cảm thấy tổn thương nếu không được xã hội công nhận. Nhu cầu phải thuộc về nhóm nào đó, được những người cùng nhóm công nhận hoặc đánh giá cao là một trong những nhu cầu cơ bản trong tháp nhu cầu của Maslow. Nhưng giờ đây, việc chúng ta có được xã hội công nhận hay không lại nằm trong tay của các công ty công nghệ cao.

Khi một người bạn trên mạng xã hội tag chúng ta, thì đó dường như là lựa chọn có ý thức. Thế nhưng, trên thực tế, Facebook, Instagram hoặc SnapChat có thể điều chỉnh tần suất mọi người được tag trong ảnh bằng cách tự động gợi ý khuôn mặt của những người nên tag (chẳng hạn bằng cách hiển thị khung hình kèm theo nút xác nhận bằng cú nhấp chuột, “Tag ai đó trong ảnh này”).

Chức năng tag trên Facebook là để đáp ứng nhu cầu được công nhận từ xã hội của con người

Vì vậy, khi một người bạn tag bạn, có thể người đó đang đáp ứng lời đề nghị của Facebook, chứ không phải là thực hiện một lựa chọn độc lập. Nhưng thông qua những lựa chọn định sẵn như thế này, Facebook đã kiểm soát việc nhân rộng tần suất trải nghiệm được xã hội công nhận qua mạng của hàng triệu người.

Khi đổi ảnh đại diện của mình, ta cũng sẽ gặp tình huống tương tự – Facebook biết đó là lúc ta dễ bị tác động bởi tâm lý “có được xã hội chấp nhận hay không”: “Bạn bè tôi sẽ nghĩ sao về cái ảnh mới của mình nhỉ?” Facebook có thể cho mẩu tin này hiện ra trước tiên trong chuỗi tin trên Facebook nên nó sẽ gắn ở đó lâu hơn để nhiều bạn bè sẽ ‘thích’ hoặc bình luận về nó. Mỗi lần họ ‘thích’ hoặc bình luận về nó, chúng ta sẽ quay trở lại đó để xem và không rời khỏi được.

Ai cũng có phản ứng nào đó trước việc được xã hội công nhận như thế nào, nhưng một số đối tượng (thanh thiếu niên) dễ bị tổn thương hơn so với những người khác. Chính vì thế, điều quan trọng là ta cần phải nhận ra các ứng dụng có khả năng lớn đến đâu khi họ lợi dụng sự tổn thương này.

4. Tâm lý có đi có lại trong xã hội

Điểm yếu của con người là nhu cầu được hồi đáp, có qua có lại. Nhưng với tâm lý muốn được xã hội công nhận của con người, các công ty công nghệ hiện nay lại thao túng được tần suất chúng ta trải nghiệm cảm giác này.

Trong một số trường hợp, đó là do tình cờ. Các ứng dụng email, tin nhắn và nhắn tin là các nhà máy tạo ra sự tương tác qua lại trong xã hội. Nhưng trong những trường hợp khác, các công ty này lại khai thác điểm yếu của con người một cách có mục đích.

LinkedIn là một ví dụ rõ ràng nhất. LinkedIn muốn có càng nhiều người tạo ra các nghĩa vụ xã hội cho nhau càng tốt, bởi vì mỗi lần họ đáp lại (bằng cách chấp nhận một kết nối, trả lời một tin nhắn, hoặc đánh giá ai đó về một kỹ năng nào đó) thì họ lại phải vào lại Linkedin.com để khiến mọi người dành nhiều thời gian cho nó hơn.

LinkedIn đưa chúng ta vào vòng luẩn quẩn “có đi có lại”

Cũng như Facebook, LinkedIn khai thác sự phiến diện trong nhận thức. Khi bạn nhận được lời mời kết nối của ai đó, bạn hình dung rằng người đó chọn mời bạn một cách có ý thức, trong khi thực tế là họ có thể vô tình phản ứng theo danh sách địa chỉ liên hệ mà LinkedIn đề xuất mà thôi. Nói cách khác, LinkedIn biến các động cơ vô thức của bạn (để “thêm” một người) vào các nghĩa vụ xã hội mới mà hàng triệu người cảm thấy có nghĩa vụ phải đáp lại. Cái lợi mà họ thu được chỉ là thời gian người ta dành cho việc đó.

Hãy hình dung hàng triệu người bị can thiệp chen ngang như thế này suốt cả ngày, chạy lòng vòng cả ngày chỉ lo phản hồi, đáp ứng lẫn nhau. Ai sẽ là người được lợi hơn cả?

Kết

Đây chỉ là 4 cách mà công nghệ khống chế tâm lý con người tiêu biểu nhất, song trên thực tế có tới hàng ngàn cách thức khác. Hãy hình dung toàn bộ giá sách, hội thảo, và chương trình đào tạo dạy những công nghệ kinh doanh đầy tham vọng như thế này. Hãy hình dung hàng trăm kỹ sư hàng ngày tìm ra những phương thức mới nhằm khiến bạn tiếp tục sử dụng sản phẩm của họ ra sao.

Sự tự do tối thượng là tự do về tâm lý, và chúng ta cần công nghệ hỗ trợ để chúng ta tự do sống, cảm nhận, suy nghĩ và hành động. Không thể phủ nhận, chúng ta cần điện thoại thông minh, màn hình thông báo, internet và trình duyệt web trở thành phương tiện phục vụ cho  đời sống tâm lý của chúng ta. Thời gian của mọi người rất quý giá. Và chúng ta cần bảo vệ nó cẩn thận cũng như bảo vệ quyền riêng tư và các quyền sử dụng ứng dụng công nghệ khác.