Hỗ trợ qua Messenger
Công nghệ đang khống chế tâm lý chúng ta như thế nào? (P1) - Eraweb | Tự tạo website thông minh

HOTLINE

0969 92 10 69

Công nghệ đang khống chế tâm lý chúng ta như thế nào? (P1)

November 17, 2017

Theo Tristan Harris, một nhà đạo đức học Thiết kế tại Google, khi sử dụng công nghệ, chúng ta thường quá lạc quan mà tập trung vào những gì công nghệ làm cho chúng ta. Tuy nhiên, không phải khi nào lạc quan cũng có lợi.

Không chỉ là một nhà đạo đức học thiết kế, Tristan Harris cũng là một chuyên gia nghiên cứu về hiện tượng công nghệ khống chế tâm lý con người. Trong suốt 3 năm làm việc tại Google, Tristan Harris chuyên thiết kế những công cụ, nguyên lý, và quy luật giúp bảo vệ suy nghĩ của con người khỏi sự khống chế khó nhận biết này. Ông cho rằng, trong nhiều trường hợp công nghệ trở nên phản tác dụng và quay ngược trở lại lợi dụng điểm yếu trong tâm trí của con người.

Điều này có nhiều nét tương đồng với ảo thuật. Các nhà ảo thuật thường tìm kiếm các điểm mù, biên duyên, lỗ hổng và giới hạn trong nhận thức của con người để từ đó tác động đến hành động của con người, khiến họ thậm chí không nhận ra là mình đang làm gì. Và đây cũng chính là cái mánh mà các nhà thiết kế sản phẩm sử dụng để đánh lừa tâm lý khách hàng. Họ lợi dụng sơ hở trong tâm lý (một cách hữu ý và vô ý) trong cuộc đua nhằm thu hút sự chú ý của bạn.

Bài viết dưới đây đề cập đến những cách khống chế tâm lý cơ bản mà các ứng dụng thường sử dụng với người tiêu dùng.

1. Nếu bạn kiểm soát “menu”, bạn sẽ kiểm soát các lựa chọn

Trong chúng ta, không ai là không nỗ lực nhằm bảo vệ quyền “tự do” lựa chọn của mình, nhưng chúng ta lại không để ý rằng những lựa chọn đó lại bị khống chế bởi cái menu mà ban đầu mình không chọn.

Đây chính xác là những gì các nhà ảo thuật làm. Họ khiến mọi người ảo tưởng mình được tự do lựa chọn, trong khi đó lại thiết kế menu sao cho phần thắng thuộc về họ, cho dù thứ bạn chọn là gì.

Hãy hình dung, nhóm bạn của bạn đang muốn tìm một chỗ yên tĩnh để làm bài tập. Bạn mở ứng dụng Foody để tìm địa điểm gần đó và thấy danh sách các quán trà sữa. Thế là cả nhóm ai cũng “cắm cúi” vào điện thoại mà so sánh trà sữa này với trà sữa kìa. Họ “soi” ảnh của từng quán rồi so sánh các loại đồ uống. Cái menu này liệu còn liên quan gì đến ý định ban đầu của nhóm không?

Không phải những quán trà sữa đó không phải là lựa chọn tốt, mà là Foody đã biến câu hỏi ban đầu của nhóm (Chúng ta đi đâu để làm bài tập) thành một câu hỏi khác (Quán trà sữa nào có hình đồ uống ngon), chỉ đơn giản bằng cách thiết kế menu.

Hơn nữa, cả nhóm bị rơi vào ảo tưởng rằng menu trên Foody thể hiện đầy đủ các lựa chọn để họ xác định là nên đi đâu. Khi xem điện thoại, họ đâu có nhìn thấy phòng tự học trong thư viện của trường đang có nhiều chỗ trống rất tốt. Hay cửa hàng tiện lợi phía đối diện cũng đang rất yên tĩnh.  Không có cái nào trong đó xuất hiện trên menu của Foody.

“Chúng ta sẽ đi đâu?” hay “Quán trà sữa nào sẽ có nhiều đồ uống ngon?”

Công nghệ mang lại cho chúng ta càng nhiều lựa chọn trong hầu như mọi mặt của cuộc sống (thông tin, sự kiện, chỗ đi chơi, bạn bè, hẹn hò, công việc) thì chúng ta càng lầm tưởng rằng điện thoại là menu hữu ích và thuận tiện nhất. Nhưng có thực sự là như vậy không?

Menu “chú trọng vào nhu cầu người dùng nhất” khác với menu có nhiều lựa chọn nhất. Tuy vậy khi mù quáng phụ thuộc vào cái menu người ta đưa cho thì chúng ta rất dễ bị lạc hướng. Chẳng hạn:

  • “Tối nay ai rảnh để rủ đi chơi nhỉ?” sẽ thành một menu gồm những người gần đây nhất nhắn tin cho chúng ta (những người chúng ta có thể gọi đi chơi).

  • “Điều gì đang diễn ra trên thế giới?” trở thành một menu các tin tức trên newsfeed.

  • “Ai còn đang độc thân để hẹn hò đi chơi đây?” trở thành một danh sách những khuôn mặt trên Tinder (thay vì tham gia các sự kiện gặp gỡ bạn bè, hay những chuyến đi gần đó).

  • “Tôi phải trả lời email này” trở thành một menu các phím để gõ câu trả lời (thay vì những phương thức để giao tiếp giữa người với người).

Buổi sáng thức dậy, mở điện thoại và xem các thông báo, điều đó sẽ khiến chúng ta rơi vào cảm giác “thức dậy vào buổi sáng” chỉ để xem danh sách “những gì tôi đã chưa xem từ hôm qua đến giờ” thay  vì những việc khác.

Như vậy, bằng cách lập menu cho chúng ta lựa chọn, công nghệ đã kiểm soát chúng ta trong việc xác định lựa chọn của mình và thay những lựa chọn đó bằng những cái mới. Nhưng càng tập trung vào những lựa chọn được đưa ra, ta sẽ càng thấy chúng chẳng ăn nhập gì với nhu cầu thực tế của mình cả.

2. Sợ lỡ mất thông tin quan trọng

Một cách khác mà các ứng dụng và trang web kiểm soát tâm trí con người khác là tạo ra “1% khả năng bạn bị lỡ mất thứ gì đó quan trọng”.

Nói một cách dễ hiểu là như thế này: “Nếu tôi thuyết phục được bạn rằng tôi là kênh cung cấp thông tin quan trọng, tin nhắn từ bạn bè thì bạn khó mà có thể từ bỏ tôi, hủy đăng ký, hay xóa tài khoản, bởi vì bạn có thể bỏ lỡ điều gì đó quan trọng.”

Liệu chúng ta có bỏ lỡ điều gì nếu không đăng nhập Facebook 1 ngày?

Nhưng nếu phóng to sự lo lắng đó, ta sẽ khám phá ra rằng nó không có giới hạn: lúc nào ta cũng có thể bị lỡ mất điều quan trọng tại bất cứ thời điểm nào nếu ngừng sử dụng ứng dụng nào đó.

  • Ta sẽ lỡ mất những khoảnh khắc kỳ diệu trên Facebook nếu không mở nó ra trong 6 giờ (chẳng hạn như một người bạn cũ sắp tới khu vực mình ở).

  • Ta sẽ lỡ mất những khoảnh khắc kỳ diệu trên Tinder (chẳng hạn như đối tác lãng mạn trong mơ của mình) nếu không trượt tới đối tượng thứ 700 được ghép cho mình.

  • Ta sẽ lỡ mất những cuộc điện thoại khẩn cấp nếu không kết nối 24/7.

Nhưng chúng ta không phải sinh ra để sống từng khoảnh khắc với nỗi lo có thể bị lỡ mất gì đó.

Một khi buông bỏ nỗi lo đó, chúng ta sẽ thoát ra khỏi những ám ảnh kia nhanh đến nhường  nào. Khi ta ngắt kết nối Internet hơn một ngày, hủy đăng ký nhận những thông báo kia, hay đi cắm trại trong rừng thì những mối lo mà ta cứ tưởng sẽ xảy ra thực sự lại chẳng hề tồn tại.

Rồi chúng ta sẽ nhận ra rằng, thật ra chúng ta chẳng bỏ lỡ gì cả nếu không nhìn thấy chúng.

Ý nghĩ “nếu tôi bỏ lỡ điều gì đó quan trọng thì sao” sinh ra trước khi chúng ta ngắt kết nối, hủy đăng ký hoặc tắt máy – chứ không phải là sau đó. Hãy hình dung nếu các công ty công nghệ nhận ra điều đó và giúp chúng ta chủ động điều chỉnh mối quan hệ với bạn bè và công việc theo định hướng “sử dụng thời gian hợp lý” cho cuộc sống của mình, thay vì chạy theo những điều chúng ta bỏ lỡ.

Xem tiếp phần 2.

ĐỂ LẠI THÔNG TIN NẾU BẠN CẦN ĐƯỢC CHÚNG TÔI HỖ TRỢ NGAY HÔM NAY!
    Bình luận

      TÁC GIẢ

      Copywriter

      Fill your paper with breathing of your heart

      Pay with Google, một phương thức thanh toán ưu việt mới được ra đời

      API: "Giao diện" có ý nghĩa sống còn với cả thế giới điện toán

      6 viễn cảnh đen tối của trái đất khi công nghệ phát triển lớn mạnh

      Từ cậu bé rửa xe, bán vé số đến CEO công nghệ